مرکز مجازی مهدویت

بررسي كتاب اختصاص شيخ مفيد (رحمة الله عليه)

 مقدمه:

يكي از مسائل كه همواره در موضوع مهدويت از حسّاسيّت ويژه اي برخوردار بوده است و از منكرين و معاندين با ديده ترديد و انكار به آن مي نگريستند مسأله طول عمر غير عادّي حضرت صاحب الامر(عليه السلام) بوده است و مخالفين شيعه با تبليغات فراوان و نوشتن كتاب هاي مختلف و ايجاد شبهه در ذهن مردم مخصوصاً جوانان، به استبعاد اين مسأله پرداخته اند.سائح علي حسين مغربي مي گويد: اهل سنّت نظريه بقا و زنده ماندن مهدي(عليه السلام) بيش از هزار سال تا هر زمان كه خدا بخواهد را مورد انتقاد قرار داده اند و مي گويند: عمري به اين مقدارهمرگز در بين بشر مرسوم نبوده است و دليلي نيز از شرع بر آن وجود ندارد [1] همان گونه كه دكتر احمد محمود صبحي اعتقاد به طول عمر امام زمان(عليه السلام) را از قوي ترين اعتراض ها متوجه بر عقيده به حضرت مهدي(عليه السلام) نزد شيعه امامي قرار داده است. او مي گويد: زنده ماندن مهدي بيش از هزار سال جاي ترديد دارد و اين خود موجب سست كردن عقيده به مهدويت از ريشه و اساس است. [2]

بزرگان و علماي شيعه براي جواب به اين شبهة اعتقادي، كتاب هاي متعددي نگاشته اند و از سه طريق عقلي، نقلي و علمي به اين شبهة جواب هاي درخور شايسته و اقناع كننده داده اند كه ما در اين مقاله برآنيم كه دلايل علمي طول عمر امام زمان(عليه السلام) را مورد بررسي قرار دهيم.

عمر بسيار طولاني

يكي از مطالبي كه همواره بشر در جستجوي و تحصيل آن كرده طول عمر و زندگي است، طول عمر توأم با سلامتي و توفيق از نعمت هايي است كه ارزش آن را نمي توان معين كرد غريزة حبّ به ذات، حبّ بقاء و غرايز ديگر انسان ها را عاشق و دلباختة طول عمر ساخته و آن ها را وادار مي سازد كه در اين راه منتهاي سعي و تلاش را انجام دهند، تا بلكه مدّتي اگرچه كوتاه باشد اين ريسمان عمر را بلندتر سازند.

آنچه كه مورد قبول دانشمندان علوم طبيعي مي باشد اينكه امكان عمر بسيار همواره مورد قبول بوده و تاكنون كسي عدم امكانِ و امتناع آن را عنوان نكرده است. ابوريحان بيروني در اين مورد چنين مي نويسد: برخي از نادانان حشويّه و دهريان سبكسر، طول عمري را كه دربارة مردمان گذشته گفته مي شود... انكار كرده اند... و به قياس مردمي كه در عصر خود مي بينند طول عمر و بزرگي از پيشينيان را بيرون از دايرة امكان دانسته اند... اينان سخن منجمان را نفهميده اند و برخلاف مباني صحيح تأثير نجوم در عالم طبيعت، استدلال كرده اند.

ايشان، آنگاه به تشريح مباني صحيح اين مقوله مي پرازد و عمر و شصت ساله و هزار ساله را ممكن مي شمارد... [3]

نويسنده كتاب موعودشناسي و پاسخ به شبهات هم در كتابش سخنان تعدادي از دانشمندان علوم طبيعي، مبني بر امكان طول عمر، را ذكر نموده[4] و همچنين حضرت آية الله صافي گلپايگاني هم در كتاب نويد امن و امان نظريات تعدادي از فيزيولوژيست ها و پزشكان و دانشمندان را در مورد اين مسأله بيان نموده است[5] كه خوانندگان عزيز براي اطلاعات مفيد به اين كتاب ها رجوع نمايند.

طول عمر از نظر دانش و علم

از نظر علوم امروز بايد دانست كه علم امكان طول عمر را كاملاً تأييد كرده و كوشش بشر را در اين راه كوشش نتيجه بخش و موفقيت آميز و لازم مي شناسد و براي طول عمر حدّ متوسط عمر در كمي بيشتر از يك قرن از 47 و 74 رسيده است.[6]
دليل زنده اي كه براي اثبات اين عقيده مي توان اقامه كرد آزمايش هايي است كه گروهي از دانشمندان روي گياهان يا حيوانات مختلف در آزمايشگاه ها به عمل آورده اند و در شرايط خاص آزمايشگاهي توانسته اند گاهي عمر يك موجود زنده را به دوازده برابر افزايش دهند.

مثلاً آزمايشي كه روي گياهي كه معمولاً عمرش دو هفته بيشتر نيست به عمل آمده نشان مي دهد كه مي توان آن را تا شش ماه نگهداشت اگر فرضاً چنين افزايشي روي عمر انسان ها عملي شود انسان هايي وجود خواهند داشت هك بيش از يك هزار سال عمر كنند. آزمايش ديگري روي نوعي از عكس ميوه كه عمر بسيار كوتاهي دارد به عمل آورده اند و توانسته اند عمر آن را به نهصد برابر افزايش دهند اگر فرضاً اين افزايش عجيب و خارق العاده روزي دربارة انسان علمي شود يك انسان بيش از هفتاد هزار سال! عمر خواهد كرد.[7]
عوامل طول عمر از ديدگاه دانشمندان

1. عامل ارث: اهميت و تأثير عامل ارث در طول عمر روشن است. خانواده هايي ديده مي شوند كه افراد آن، معمولاً از حد متوسط بيشتر عمر مي كنند، مگراين كه به واسطة تصادفي مرگشان زودتر اتفاق افتد... فرزندان، اعضاء و قواي سالم و نيرومند، را كه در طول عمر مؤثرند. از پدران و مادران به ارث مي برند و در درجة اول، بايستي دستگاه عصبي و گردش خون را نام برد... عده اي از مردم قبل از اينكه به سن كهولت و پيري برسند، به طور موروثي، سرخ رگهايشان سفت شده استحاله مي يابند و خانواده هايي كه اكثر افرادش، قبل از نودسالگي به علت سكتة مغزي يا قلبي، از دنيا مي روند بسيارند مي دانيم كه بزرگ ترين عامل اين سكته ها، سفتي شرائين است.

2.محيط: محيطي كه هوايش معتدل و پاك و از انواع ميكروب ها و سمومات منزه باشد، آرام و بي سروصدا باشد و اشعة حيات بخش خورشيد به قدر كافي بر آن بتابد، در طول عمر و سلامتي ساكنينش تأثير به سزايي دارد.

3.نوع شغل و مقدار كار: فعاليت و كوشش در كار به ويژه فعاليت هاي روحي و عصبي، در دراز عمري نقش مهمي دارد و به نظر مي رسد در صورتي كه بدن سالم و فكر راحت باشد زنگ زدنيكه در اثر كم كاري بدني و روحي حاصل مي شود بيش از فرسودگي كه نتيجه پركاري بدني و روحي است، عمر را كوتاه مي كند... .

4.كيفيت تغذيه: اهم از لحاظ مقدار هم از لحاظ نوع در طول عمر تأثير فراواني دارد و بيشتر افرادي كه عمرشان از صد متجاوز شده كم خوارك بود ه اند... و پرخوري چون كار دستگاه هاي مختلف بدن را بالا مي برد بيماري هايي از قبيل ديابت، قند، چربي، بيماري هاي رگ ها و قلب و كليه توليد مي كند.... . چنان كه پرخوري سبب كوتاهي عمر مي شود فقر غذايي نيز در توليد امراض و كوتاهي عمر تأثير به سزايي دارد. يعني رژيم غذايي اگر فاقد مواد لازم و ضروري باشد امراضي را توليد مي كند.[8]

از جمله عوامل طول عمر به اين موارد نيز مي توان اشاره نمود صحت فراج پدر و مادر، و پدر و مادر آن ها و اطلاع آنان به قواعت بهداشتي توليدمثل، آداب نكاح، اعتدال فراج مادر ايام حمل، رعايت دستورات بهداشتي در دورة بارداري و هنگام رضاع و شير دادن، حسن تربيت فرزند رعايت اعتدال در خواب و استراحت، انتخاب لباس و كفش مناسب، مصاحبت با مردمان صحيح الاخلاق، ايمان به خدا و امنيّت صفاي باطن و تنزّه آن از عقايد خرافي و باطل، خودداري از صرف مسكرات و نوشابه هاي الكي و شرايط ديگر از قبيل كه همة اين عوامل ارتباط تنگاتنگي با افزايش طول عمر انسان ها و جانداران دارد.[9]

اسباب و علل پيري

در مورد اسباب و علل پيري سئوالات فراواني در ذهن حاصل مي شود از جمله اينكه پيري يعني چه؟

  1. منشأ و ريشة فرسودگي و ناتوان شدن دستگاه تنظيم كننده احتياجات بدني چيست؟

    2آيا پيري معلوم گذشت زمان است يا معلول اختلالاتي است كه سنين بالا در اعضاي بدن حارث مي شود؟

    3.آيا مي توان با رعايت اصول و قواعد و زيست شناسي و بهداشتي پيري را عقب انداخت؟

    4. آيا مي توان با رعايت اصول و قواعد علمي و زيست شناسي و بهداشتي پيري را عقب انداخت؟

    5. بيماري ها چه نقشي در پيري زودرس دارند؟

    6. آيا حفظ جواني از نظر علمي امكان دارد؟ نظر دانشمندان در اين مورد چيست؟

    در جواب سئوال اوّل استاد اميني چنين مي نويسد: هنگامي كه اعضاي رئيسه بدن مانند قلب و كليه و كبد و نغز و غدد داخلي، فرسوده شدند از انجام وظائف خويش ناتوان گشتند و از تأ مين احتياجات بافت ها و ترشحات لازم و تصفيه كردن خون از مواد زائد، عاجز شدند. آثار ضعف و ناتواني در بدن آشكار مي شود و پيري فرا مي رسد[10] در جواب سئوال دوّم ايشان چنين مي نويسد: .... پيكر انسان هميشه در معرض هجوم انواع ويروس ها و باكتر ي ها و ميكروب ها و سمومات قرار گرفته كه از حدود و راه هاي مختلف پي درپي به وي حمله مي كنند در محيط داخلي بدن مواد سمّي ترشيح مي نمايند و سلول هاي بدن را از بين برده و مانع ادامة حياتشان مي شوند و... .[11]

    و در جواب سئوال سوم مي نويسد: علت اساسي پيري و منشاء بروز آن، حدوث اختلالاتي است كه در اعضاي بدن حادث مي شود و فعاليت دستگاه هاي مختلف بدن تخفيف يافته و از نظر تشريحي، نسوج مختلف آن صغر مي يابند، تعدادي موي رگ هاي آن ها كم مي شود، دستگاه گوارش و تغديه از انجام وظايف خود و تهيه مواد غذايي لازم ناتوان مي شود و در نتيجه ضعف و ناتواني تمام اعضاء جسم را فرا مي گيرد.[12]

    در جواب سئوال چهارم آية الله صافي گلپايگاني مي نويسد: تقليل متوفيّات و مرگ و ميرها طولاني ساختن عمر وارد يك مرحلة عملي شده و با كمال سرعت رو به تكامل است و حدّ متوسط عمر در كمي بيشتر از يك قرن از 47 به74 رسيده است. دكتر الكيس كارل در سال 1912 ميلادي موفق به نگهداري يك مرغ به مدّت سي سال شد در حالي كه زندگي مرغ حداكثر از ده سال تجاوز نمي كند... .[13] و دانشمندان هنوز در تعيين مرز قاطع (زندگي طبيعي) بشر به موفقيتي نرسيده اند و آنگاه به گفته هايي تعدادي از دانشمندان در اين زمينه اشاره مي نمايد.[14]

    در جواب سئوال پنجم ايشان چنين مي نويسد: ... مرگ نه مولود طول عمر و نه نتيجه پيري است بلكه نتيجه بيماري و رعايت نكردن قواعد حفظ الصّحة و بهداشت بدن و سلامت مزاج است كه اگر انسان بتواند بر عواملي كه فراج را تحت تأثير قرار مي دهند مسلّط شود مي تواند مرگ را مهار نمايد و... .[15]

    و در جواب سئوال ششم مي نويسد: امكان حفظ جواني مسأله اي است كه در ضمن مسأله امكان طولاني ساختن عمر حل شده و آزمايش هاي عملي آن را تأييد نموده و دانشمنداني كه در اين موضوع تحقيقات و مطالعه دارند رفع پيري و خستگي و اعاده جواني و ديررس كردن پيري را ممكن بلكه عملي شناخته اند و براي تأييد اين سخن به ذكر سخنان تعدادي از دانشمندان مي پردازد.[16]

    نتيجه:

    علاوه بر دلايل عقلي و نقلي فراوان كه در مورد مسأله طول عمر امام زمان (عج) وجود دارد. ما دلايل علمي متقن و غير قابل انكار هم در مورد طول عمر و امكان عملي و وقوعي چنين پديده اي در دست درايم كه با استناد به تحقيقات دانشمندان و سخنان ايشان به وضوح درمي يابيم كه طول عمر مسأله اي نيست كه از نظر علمي استبعاد داشته و قابل دسترسي نباشد و عوامل متعددي باعث طولاني تر شدن طول عمر مي باشد كه ما به تعدادي از آن عوامل اشاره نموديم كه از جمله مي توان به عامل وراثت، محيط، كيفيت تغذيه و رعايت مسائل بهداشتي اشاره نمود. آنگاه به اسباب و علل پيري پرداخته و ضمن ايراد پرسش هايي در اين مورد ارائه جواب آن ها پرداختيم و وقتي از نظر علمي، امكان چنين پديده اي به اثبات رسيد، عقيدة مذهب اثني عشري در مورد طول عمر امام زمان از نظر علمي هم ثابت مي شود همانطور كه امكان چنين امري از نظر عقلي و نقلي نيز به اثبات رسيده است. در پايان با ذكر دو حديث در مورد طول عمر امام زمان كه به جواني حضرت در هنگام ظهور اشاره دادند، مقاله را به پايان مي رسانيم. شيخ صدوق در كمال الدين و علي بن محد خراز رازي در كفاية الاثر از حضرت امام حسن مجتبي(عليه السلام) در ضمن حديثي روايت كرده اند كه فرمود: فرزند نهم از فرزندان برادرم حسين(عليه السلام) را خدا عمرش را در غيبتش طولاني نمايد سپس به قدرت خود او را آشكار سازد، در صورت جواني كه كمتر از چهل سال داشته باشد: و ذلك ليعلمً أن الله علي كلّ شيء قدير [17] و نيز ايشان از حضرت رضا(عليه السلام) در ضمن حديث چنين روايت كرده است: القائم هو الذّي اذا خَرَج في سنّ الشيوخ و منظر الشبّان قويٌ في بدنه [18] قائم آن كسي است كه وقتي ظاهر شود در سن پيران و منظر و سيماي جوانان و با قوت بدن باشد .

پی نوشت ها :

[1] .موعودشناسي و پاسخ به شبهات، ص507، به نقل از تراثنا و موازين النقد، ص203.

[2] .همان به نقل از نظرية الامامة لدي الشيعة الإثني عشريه، ص411.

 [3] .خورشيد مغرب، ص211 به نقل از آثار الباقية، ص78.

[4] .موعودشناسي و پاسخ به شبهات، ص510.

[5] .نويد امن و امان، ص168ـ169.

[6] .همان، ص168.

 [7] .حكومت جهاني مهدي، ص200 ـ 201.

[8] .دادگستر جهان، ص177 الي 179، آقاي حكيمي در كتاب خورشيد مغرب مطالب در مورد اسرار تغديه آورده است، ص202.

[9] .نويد امن و امان، ص171.

[10] .دادگسترزمان، اميني، ابراهيم، ص179.

[11] .همان، ص181.

 [12] .همان، ص180.

[13] .امامت و مهدويت، صافي، لطف الله، ص168.

[14] .همان، ص169 و 170.

.[15] همان، ص171.

 [16].همان، ص198 الي ص203.

[17] .منتخب الاثر، فصل2، بابپ0، حديث6، ص263.

[18] .همان، باب 17، فصل2، ح2. ص280.

حجت اله رجبي

 

 

کلمات کلیدی :

نظر شما :